DE HERVORMDE KERK TE WINDESHEIM

-

Is er een verwantschap ?

Klik voor vergroting op de foto's

In 1386 schenkt een zekere Barthold ten Hove* zijn bezit de hof te Windesheim aan Florens Radewijnsz,  een der Broeders van het Gemene Leven uit Deventer en rechterhand van Geert Grote (1340-1384), om er een klooster te bouwen. Samen met zes medebroeders wordt het klooster gesticht op de zandrug van Windesheim en op 17 oktober 1387 wordt het klooster met kerk ingewijd. Na vele verbouwingen en vergrotingen en aansluiting van verwante kloosters groeit dit klooster uit tot het hoofdklooster van de Congregatie van Windesheim, een vereniging van kloosters die geïnspireerd is door het gedachtegoed van de laatmiddeleeuwse vernieuwingsbeweging van Geert Grote, de Moderne Devotie. In 1511 bereikt de Congregatie zijn hoogtepunt wanneer er een honderdtal kloosters (mannen- en vrouwenkloosters) zijn aangesloten uit heel West- en Midden Europa.

-

Kort na de reformatie wordt in 1596-1599 het klooster afgebroken.Van het hele complex blijft alleen de brouwerij over. Elders in Windesheim bevinden zich nog enkele middeleeuwse kelders onder een tweetal boerderijen die stellig deel uitmaakten van het klooster-complex. Het kloostergoed kwam in handen van de stad Zwolle die er een rentmeester over aanstelde om de goederen te beheren.

-

Dankzij de kroniek van het klooster, het Chronicon Windeshemense van Jan Busch, is het mogelijk geworden een nauwkeurige reconstructie te maken van de plattegrond van het kloostergebouw, dat vermoedelijk heeft gelegen op het terrein ten zuiden van de Dorpsstraat.

-

De huidige N.H. kerk van Windesheim is de voormalige brouwerij van het beroemde klooster der Reguliere Kanunniken van Augustinus. Het gebouw wordt gedateerd in de tweede helft van de 16e eeuw. Na de restauratie in 1987 is het gebouw zoveel mogelijk teruggebracht in de toestand van 1565-1575. Tussen 1580 en 1590 voltrok zich hier de reformatie. Omdat sinds 1634 de brouwerij als kerkzaal in gebruik is, is de eerste verdieping die in de 17e eeuw werd uitgebroken, niet meer hersteld.  De huidige bovenzaal is in feite de tweede verdieping. In de kerkzaal zelf zijn de balk- en kordeelaanzetten van de vroegere eerste verdieping nog te zien. Op de verdiepingen waren degraanzolders, de droogzolders en stonden de koelbakken voor het koelen van het brouwsel. Dit werd bevorderd door het gebruik van koelluiken.

-

Aan de oostkant, de Rijksstraatweg-zijde, staat het uit 1915 daterende cathechisatiegebouwtje. Aan de westkant in de vorm van een gehalveerde boerderij de kosterwoning.

-

*   Elders Bertoldus ten Have genoemd, afkomstig uit Holland; schenkt zijn grondbezit voor de stichting van het klooster Windesheim. Op 17 oktober 1387 ontvangt hij, samen met 5 anderen, het habijt van de reguliere kanunniken en legt hij zijn  Gelofte  op de Regel van Augustinus af, nadat kerk, klooster en kerkhof door de  Utrechtse wijbisschop zijn gewijd. Bertoldus is overleden in 1433 en begraven op het kerkhof van het klooster. In hoeverre de familie Ten Have, waarvan een parenteel is opgenomen, afstamt van eventuele broers van deze Bartoldus, is niet meer na te gaan. Opvallend is wel dat in 1603 in Zwolle weer een Barthold ten Have wordt geboren, een naam die later bij zijn kleinkinderen wordt gewijzigd in Bartholomeus.

-